Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam (tiếng Việt: Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam) đại diện cho Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở giải bóng đá quốc tế dành cho nam và do Liên đoàn bóng đá Việt Nam, cơ quan quản lý bóng đá tại Việt Nam, điều hành. Biệt danh của đội là Những chiến binh sao vàng.

Bóng đá được người Pháp du nhập vào Việt Nam vào cuối thế kỷ 19 trong thời kỳ Pháp thuộc và Việt Nam (sau này là Nam Việt Nam) đã chơi trận đầu tiên vào năm 1947. Tuy nhiên, do nhiều cuộc xung đột xảy ra trong nước trong suốt thế kỷ 20, Việt Nam đã bị chia cắt thành Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (đại diện cho miền Bắc do cộng sản kiểm soát) và Nhà nước Việt Nam, sau này là Việt Nam Cộng hòa và Việt Nam Cộng hòa miền Nam (đại diện cho miền Nam do tư bản kiểm soát), bắt đầu từ năm 1954. 

Kết quả là, hai đội tuyển quốc gia (một cho miền Bắc và một cho miền Nam) tồn tại đồng thời và được kiểm soát bởi các cơ quan quản lý riêng biệt. Trong khi Nam Việt Nam trở thành thành viên của cả Liên đoàn bóng đá quốc tế (FIFA) vào năm 1952 và Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) vào năm 1954, Bắc Việt Nam chưa bao giờ là thành viên của cả hai. Sau khi Bắc và Nam thống nhất thành một quốc gia duy nhất vào năm 1976, các cơ quan quản lý riêng biệt đã được hợp nhất thành Liên đoàn bóng đá Việt Nam.

Đội Tuyển Bóng Đá Quốc Gia Việt Nam
Đội Tuyển Bóng Đá Quốc Gia Việt Nam

Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam giai đoạn 1986 – 1954

Bóng đá Việt Nam thời kỳ đầu với các cầu thủ Việt Nam và các quan chức Pháp tại Championnat Cochinchine. Sự du nhập bóng đá vào Việt Nam có thể bắt nguồn từ năm 1896, trong thời kỳ Nam Kỳ thuộc địa của Pháp. Lúc đầu, môn thể thao này chỉ được chơi trong số các công chức, thương gia và binh lính Pháp. Người Pháp khuyến khích người Việt Nam địa phương chơi bóng đá và các môn thể thao du nhập khác, một phần để chuyển hướng sự quan tâm của họ khỏi chính trị nhưng cũng vì sự nhiệt tình của người dân địa phương. Bóng đá sau đó lan rộng ra miền Bắc và miền Trung.

Vào ngày 20 tháng 7 năm 1908, tờ báo Lục Tân Văn Nam Bộ lần đầu tiên đưa tin về một trận đấu giữa hai đội bóng địa phương của Việt Nam. Một cuốn sách hướng dẫn về bóng đá do bác sĩ Việt Nam Phạm Văn Tiếp xuất bản năm 1925 đã thu hút sự quan tâm của thanh thiếu niên Việt Nam.

Đến năm 1928, người Việt Nam đã thành lập Văn phòng Thể thao An Nam và cùng năm đó, họ đã cử một đội bóng đá sang thi đấu tại Singapore. Nhiều câu lạc bộ bóng đá địa phương sau đó được thành lập ở miền Bắc và miền Nam Việt Nam. Tuy nhiên, mãi đến sau Thế chiến II, các câu lạc bộ bóng đá trong khu vực mới bắt đầu được tổ chức tốt hơn.

Việt Nam (sau này là Nam Việt Nam) đã chơi trận đầu tiên vào ngày 20 tháng 4 năm 1947 trong trận thua 3-2 trước Hồng Kông tại Hồng Kông.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam giai đoạn 1954–1976

Hai đội tuyển bóng đá quốc gia tồn tại song song sau khi Việt Nam bị chia cắt thành Nam Việt Nam và Bắc Việt Nam vào năm 1954. Đội tuyển miền Nam đã xuất hiện trong một trận giao hữu vào năm 1947 và tham gia vào hai trận chung kết AFC Asian Cup đầu tiên (AFC Asian Cup 1956 và AFC Asian Cup 1960) và giành được hai vị trí thứ tư. 

Họ đã giành huy chương vàng đầu tiên tại Đại hội thể thao Đông Nam Á năm 1959 tại Thái Lan cũng như hai lần giành huy chương bạc và ba lần giành huy chương đồng. Nam Việt Nam đã lọt vào tứ kết của Đại hội thể thao châu Á 1958 và vị trí thứ tư của Đại hội thể thao châu Á 1962. Đội cũng đã cố gắng vượt qua vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA 1974, đánh bại Thái Lan với tỷ số 1–0 để đủ điều kiện tham dự các trận đấu phân hạng. Cuối cùng, họ đã thua trận mở màn vòng bảng với tỷ số 4–0 trước Nhật Bản và 1–0 trước Hồng Kông. Do hậu quả của việc thống nhất, đội đã bị giải tán và chơi trận cuối cùng trong trận thua 3–0 trước Malaysia vào năm 1975. 

Bóng đá Nam Việt Nam trở thành thành viên của FIFA vào năm 1952 và AFC vào năm 1954, do đó Nam Việt Nam đã hòa nhập hơn so với Bắc Việt Nam và hiệp hội bóng đá Nam Việt Nam được các cơ quan này coi là hiệp hội bóng đá Việt Nam hợp pháp duy nhất vì Nam Việt Nam tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ Việt Nam từ năm 1949 đến năm 1975. Trong khi đó, đội miền Bắc ít hoạt động hơn nhiều so với miền Nam và có xu hướng khép kín, Bắc Việt Nam chưa bao giờ là thành viên của AFC hoặc FIFA. Từ năm 1956 đến năm 1966, họ thường thi đấu với các quốc gia cộng sản khác. 

Xem thêm: Đội Tuyển Bóng Đá Quốc Gia Úc

Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam giai đoạn 1954–1976

Hai đội tuyển bóng đá quốc gia tồn tại song song sau khi Việt Nam bị chia cắt thành Nam Việt Nam và Bắc Việt Nam vào năm 1954. Đội tuyển miền Nam đã xuất hiện trong một trận giao hữu vào năm 1947 và tham gia vào hai trận chung kết AFC Asian Cup đầu tiên (AFC Asian Cup 1956 và AFC Asian Cup 1960) và giành được hai vị trí thứ tư. 

Họ đã giành huy chương vàng đầu tiên tại Đại hội thể thao Đông Nam Á năm 1959 tại Thái Lan cũng như hai lần giành huy chương bạc và ba lần giành huy chương đồng. Nam Việt Nam đã lọt vào tứ kết của Đại hội thể thao châu Á 1958 và vị trí thứ tư của Đại hội thể thao châu Á 1962. Đội cũng đã cố gắng vượt qua vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA 1974, đánh bại Thái Lan với tỷ số 1–0 để đủ điều kiện tham dự các trận đấu phân hạng. Cuối cùng, họ đã thua trận mở màn vòng bảng với tỷ số 4–0 trước Nhật Bản và 1–0 trước Hồng Kông. 

Do hậu quả của việc thống nhất, đội đã bị giải tán và chơi trận cuối cùng trong trận thua 3–0 trước Malaysia vào năm 1975. Bóng đá Nam Việt Nam trở thành thành viên của FIFA vào năm 1952 và AFC vào năm 1954, do đó Nam Việt Nam đã hòa nhập hơn so với Bắc Việt Nam và hiệp hội bóng đá Nam Việt Nam được các cơ quan này coi là hiệp hội bóng đá Việt Nam hợp pháp duy nhất vì Nam Việt Nam tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ Việt Nam từ năm 1949 đến năm 1975. 

Trong khi đó, đội miền Bắc ít hoạt động hơn nhiều so với miền Nam và có xu hướng khép kín, Bắc Việt Nam chưa bao giờ là thành viên của AFC hoặc FIFA. Từ năm 1956 đến năm 1966, họ thường thi đấu với các quốc gia cộng sản khác. Trận đầu tiên của họ là trận thua 5–3 trước Trung Quốc dưới thời huấn luyện viên trưởng Trương Tấn Bửu vào ngày 4 tháng 10 năm 1956 và trận cuối cùng của họ là chiến thắng 3–2 trước Cuba. Họ đã tham gia các cuộc thi GANEFO (Đại hội thể thao các lực lượng mới nổi) đầu tiên tại Indonesia vào năm 1962 và Campuchia vào năm 1966. 

Sự phát triển ở thời kỳ mới
Sự phát triển ở thời kỳ mới

Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam giai đoạn 1954–1976

Giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2014 đánh dấu sự suy thoái của bóng đá Việt Nam. Đội đã tham dự vòng loại World Cup 2010 và 2014 và vòng loại Asian Cup 2015, nhưng không thành công, bị loại ngay từ rào cản đầu tiên. Đội đã thua 6–0 chung cuộc trước Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ở vòng đầu tiên của vòng loại World Cup 2010. 

Ở vòng loại World Cup 2014, Việt Nam chỉ có thể đánh bại Ma Cao ở vòng đầu tiên trước khi bị Qatar loại ở vòng thứ hai, trong khi ở vòng loại Asian Cup 2015, họ đã thua năm trong sáu trận và xếp cuối bảng, bao gồm Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Uzbekistan và Hồng Kông. Thất bại trước Hồng Kông tại Sân vận động Mongkok vào ngày 22 tháng 3 năm 2013 được coi là điểm thấp nhất của Việt Nam trong thế kỷ 21.

Việt Nam cũng không thể bảo vệ danh hiệu vô địch châu lục của mình do bị Malaysia loại ở bán kết Giải vô địch Đông Nam Á 2010. Giải vô địch AFF 2012 cũng chứng kiến ​​thành tích tệ nhất của đội trong 8 năm qua, khi họ bị loại ở vòng bảng với điểm duy nhất đến từ trận hòa 1–1 với Myanmar, trong khi thua 3–1 trước Thái Lan và 1–0 trước Philippines.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam giai đoạn 2014–2017

Đội tuyển quốc gia Việt Nam đã chứng kiến ​​những thay đổi đáng kể dưới thời Toshiya Miura, người đã dẫn dắt Việt Nam từ năm 2014 đến năm 2016. Huấn luyện viên người Nhật Bản được ghi nhận là người đã tái thiết đội tuyển quốc gia sau vòng loại Cúp bóng đá châu Á AFC 2015 không thành công và có tác động đáng kể đến việc cải thiện thành tích của đội. Một trong những thành tựu nổi tiếng nhất của chế độ Miura là với đội trẻ, đã vượt qua Olympic Iran, một thế lực lớn của châu Á, tại Đại hội thể thao châu Á 2014 với chiến thắng không tưởng 4–1.

Nhiều cầu thủ trẻ được huấn luyện viên Miura bồi dưỡng đã được đưa lên đội tuyển quốc gia, đội đã thể hiện tốt tại Giải vô địch AFF 2014. Tuy nhiên, Việt Nam đã không thể tiến xa hơn vòng bán kết sau trận thua sốc 4–2 trên sân nhà trước Malaysia,mặc dù đã giành chiến thắng 2–1 trên sân khách ở lượt đi. Cảnh sát Việt Nam đã tìm cách điều tra trận đấu này, nhưng không tìm thấy bằng chứng nào về hối lộ hoặc tham nhũng, như đã nêu trong các phát hiện của dịch vụ cá cược quốc tế Sportradar có trụ sở tại Thụy Sĩ.

Miura đã dẫn dắt Việt Nam trong vòng loại World Cup 2018 khi Việt Nam được xếp cùng nhóm với Thái Lan, Indonesia, Đài Bắc Trung Hoa và Iraq. Indonesia sau đó đã bị FIFA cấm tham gia. Việt Nam đã có một màn trình diễn tuyệt vời, hòa với Iraq 1–1 trên sân nhà.

Tuy nhiên, hai trận thua đáng thất vọng trước Thái Lan, 1–0 trên sân khách và trận thua nhục nhã 3–0 trên sân nhà,đã khiến đội phải chịu nhiều chỉ trích nặng nề. Mặc dù có sự cải thiện không thường xuyên, Toshiya Miura đã bị VFF sa thải sau khi đội Olympic không đủ điều kiện tham dự Thế vận hội Rio 2016.

Kỷ nguyên Park Hang-seo 2017–2023

Park Hang-seo, cựu trợ lý của Guus Hiddink cho Hàn Quốc tại World Cup FIFA 2002, được bổ nhiệm làm huấn luyện viên mới của đội tuyển quốc gia Việt Nam vào ngày 29 tháng 9 năm 2017. Việc bổ nhiệm của ông diễn ra sau khi nỗ lực đàm phán với Takashi Sekizuka không thành công. Trước đó, VFF đã cố gắng liên hệ với huấn luyện viên người Mỹ Steve Sampson, nhưng không nhận được phản hồi

Trận đấu đầu tiên của Park với tư cách là huấn luyện viên của Việt Nam là ở vòng loại AFC Asian Cup 2019, nơi Việt Nam đã đánh bại Campuchia trên sân nhà với tỷ số 5–0 vào ngày 10 tháng 10 năm 2017, sau đó là trận hòa 0–0 trên sân nhà với Afghanistan vào ngày 14 tháng 11 năm 2017. Điều này đã giúp Việt Nam đủ điều kiện tham dự AFC Asian Cup 2019, Asian Cup đầu tiên của họ kể từ năm 2007.

Tuy nhiên, bản thân Park đã bị chỉ trích vì màn trình diễn không thuyết phục của đội. Tuy nhiên, tâm trạng nhanh chóng thay đổi sau màn trình diễn ấn tượng của đội trẻ Việt Nam tại Giải vô địch U-23 châu Á 2018 và Đại hội thể thao châu Á 2018, nơi Park Hang-seo cũng là huấn luyện viên của đội U-23 và Olympic. Với cùng những cầu thủ U-23, ông đã thành lập 

đội tuyển quốc gia Việt Nam trong trận hòa 1–1 với Jordan ở vòng loại Asian Cup 2019, nơi cả hai đội cùng vượt qua vòng loại.

Kết luận

Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam là đội đại diện cho Việt Nam trong các giải đấu bóng đá quốc tế, được quản lý bởi Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF). Đội tuyển này đã có những bước tiến vượt bậc trong những năm gần đây, đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của bóng đá Việt Nam. Thành tích nổi bật bao gồm việc giành chức vô địch AFF Cup vào các năm 2008 và 2018, cùng với ngôi á quân vào các năm 1998 và 2022. 

Tại đấu trường châu Á, đội tuyển Việt Nam đã gây ấn tượng mạnh khi lọt vào tứ kết AFC Asian Cup 2019 và giành ngôi á quân tại giải U23 châu Á năm 2018. Đội tuyển cũng đã tiến sâu vào vòng loại cuối cùng khu vực châu Á của FIFA World Cup 2022, thể hiện sự cải thiện đáng kể về kỹ thuật và chiến thuật. 

Những thành tích này không chỉ phản ánh sự nỗ lực và tài năng của các cầu thủ, mà còn cho thấy sự đầu tư và phát triển không ngừng của bóng đá Việt Nam, hứa hẹn những thành công hơn nữa trong tương lai.